Valoriseren van ieders talent

Malika

Malika is een vrouw van 39 jaar van Afrikaanse origine. 

Ze woont sinds één jaar in België. Ze heeft een ICT diploma behaald in haar thuisland, maar wil graag hier verpleegkunde studeren. Ze zorgde reeds voor haar zieke zus en ontdekte zo dat ze hiervan haar beroep wil maken.

1

23 januari

Mijn situatie

Ik spreek Frans en Lingala. Ik leerde ook al wat Nederlands. Na mijn aankomst in België ben ik direct gestart met Nederlandse lessen. Ik wil mijn droom als verpleegster graag waarmaken, maar ik weet niet waar ik moet beginnen. Als alleenstaande moeder met 3 kinderen is een voltijdse opleiding niet haalbaar voor mij. Ik heb geen netwerk om op terug te vallen.

Successen
  • Er werd een brede rekruteringscampagne georganiseerd, via zowel lokale buurtorganisaties en de opleidingsbeurs, als online via o.a. Facebook en Instagram. We onthaalden de geïnteresseerden voor individuele intakegesprekken in ontspannen en verwelkomende omgeving. Door die persoonlijke aandacht, kan je dieper ingaan op de noden, wensen en verwachtingen van de potentiële kandidaat. Hierdoor is een heroriëntering of inschrijving in de opleiding mogelijk.
  • De opleiding is laagdrempelig doordat de deelnemers drie dagen per week les hebben. Daarnaast is het instapniveau Nederlands laag, namelijk 1.1. Daardoor is de overgang voor mensen die inactief zijn op de arbeidsmarkt niet te hoog en is de balans gezin-opleiding goed combineerbaar.
Moeilijkheden
  • Het was niet makkelijk om tijdens de rekrutering duidelijk te communiceren aan de geïnteresseerden waaruit een rol als cultuursensitieve zorgambassadeur of connecteur bestaat.
  • De geïnteresseerden vroegen tijdens hun intakegesprek wat deze opleiding oplevert, welk certificaat ze hiermee zouden behalen, en welke job ze hierna kunnen uitoefenen. Dit waren vragen waarop geen duidelijk antwoord gegeven kon worden gezien de rol van connecteur nog volop in ontwikkeling is in de zorgsector.
  • Er waren steeds veel geïnteresseerden in de opleiding. Ondanks de interesse vielen er ook steeds veel personen af door de voorwaarden, zoals het bezit van een rijksregisternummer, niveau Nederlands 1.1, …

2

3 Februari

Mijn start in de opleiding

Ik voel me welkom in een diverse groep waar ik mijn ervaring en mijn twijfels kan delen met de anderen. Ik krijg waardering voor wat ik kan en wat ik al gedaan heb. Ik vind het spannend, maar ook niet altijd gemakkelijk om uit te leggen hoe wij binnen onze gemeenschap voor ouderen zorgen. De lesgevers zijn echt geïnteresseerd in wat ik vertel, ik breng dingen naar voor waarvan ze geen weet van hebben. Door de verschillende achtergronden en taalkennis neemt het wel extra tijd om elkaar goed te verstaan in de klas.

Kom te weten waarom de deelnemers de opleiding starten via dit filmpje

Het directe en open contact in deze training met de lesgevers en klasgenoten was voor mij heel belangrijk. Ze vroegen hoe het met me ging en boden hulp aan. Hierdoor kreeg ik het gevoel dat er iemand aan me dacht. Ik had het gevoel dat ik er niet alleen voor stond. – Cultuursensitieve zorgambassadeur-in-opleiding

Successen
  • Door de manier van werken tijdens de opleiding, zat er in alle groepen van bij de start een goede sfeer: een open leerklimaat waar de bereidheid om van elkaar te leren en elkaar te ondersteunen groot was. Dit werd aangemoedigd door instructeurs die peilden naar de ervaringen en reflecties van de deelnemers.
  • Er werden opleidingsorganisaties bijeengebracht die vertrouwd zijn met de pedagogische aanpak in opleidingen voor zogenaamde kortgeschoolden.
  • De inzet van instructeurs die vertrouwd zijn met in begrijpelijk Nederlands cursus te geven aan deelnemers die Nederlands aan het leren zijn, werd zeer positief onthaald bij de deelnemers. De instructeurs boden leerkansen Nederlands binnen een beroepsopleidingscontext en lieten ruimte voor een ‘meertalige’ inbreng.
  • De verschillende opleidingsorganisaties werden bijeengebracht vanuit een gedeelde visie om samen aan één opleiding te werken. Er werd tijd vrij gemaakt om onderling te overleggen over de programma-inhoud en hoe de ene opleidingsverstrekker de andere kon ondersteunen. Er was een goede afstemming tussen opleidingsaanbieders.
  • Er was een hoge presentie van de lesgevers. De instructeurs waren steeds beschikbaar voor vragen die de opleiding overstijgen. De volwassen deelnemers werden ook als volwassenen betrokken in het leerproces. Er werd verder gebouwd op hun levenskennis en culturele inzichten.
Moeilijkheden

Het niveau Nederlands van de deelnemers was verschillend (van 1.1 tot 2.4). Dit was voor de instructeurs soms een uitdaging.

3

5 maart

Ik volg 3 dagen per week een opleiding

Het is speciaal en interessant om te zien hoe de zorg hier in Brussel georganiseerd is. Ik krijg een beter zicht op welke diensten en zorgberoepen er bestaan. Er worden veel studiebezoeken georganiseerd. Hierdoor krijg ik de kans om met mensen te spreken over hun werk in de zorgsector.

De lessen communicatie helpen me om contact te maken met de senioren. Hierdoor leren we de juiste Nederlandse woorden.

De uitstapjes die we deden naar medische centra en woonzorgcentra hebben ons ook dichterbij gebracht, omdat we ervaring opdeden en veel zagen. We gingen naar Terra Nova waar we mensen zoals wij zagen. Maar hun leven veranderde helemaal door een ongeval. Het is goed om dat te zien, te luisteren naar hun verhaal en dat samen te delen. Er zijn momenten waarop we allemaal wel eens denken dat onze problemen de grootste van de wereld zijn. Na zo’n bezoek besef je dat er mensen zijn die veel grotere problemen hebben dan wij. Maar toch halen ze het goede uit het leven. Ik vond de bezoeken erg leuk, omdat ik er veel uit geleerd heb. – Cultuursensitieve zorgambassadeur-in-opleiding

Successen
  • Er werd een sterk opleidingsprogramma ontwikkeld met als focus: exploratie van zorgsector, exploratie van het leven van senioren, cultuursensitieve zorg, basisvaardigheiden ICT, inzet op reflectie en relationele vaardigheden.
  • Er werden vele werkbezoeken georganiseerd bij zorgvoorzieningen. Dit gaf de deelnemers de kans om de sfeer op te snuiven en rechtstreeks contact met klanten en professionelen te hebben. Daarnaast gaven deze werkbezoeken een goede oriëntatie aan de deelnemers.
  • De deelnemers voelden zich tijdens de opleiding in een veilige omgeving om Nederlands te leren. Er was ook een openheid naar hun meertaligheid.
  • De diverse groep was een goede oefenplek om te werken rond cultuursensitieve houding. Alle voordelen van een leergemeenschap bestaande uit mensen van diverse origine werden optimaal benut door de participatieve en interactieve pedagogische aanpak.

4

9 maart

Mijn ontmoeting met:

Nadia
Nadia
Nadia
Nadia

Na een maand startte ik mijn stage bij een wijkgezondheidscentrum. Ik werk er één dag per week. Ik zie zoveel nieuwe dingen rondom mij waardoor ik wat onzeker ben. Gelukkig is mijn mentor Nadia een enthousiaste dame die in mij gelooft. Zij werkt als verpleegster waardoor ik van dichtbij het beroep kan leren kennen. We trekken samen de buurt in, op zoek naar andere zorgorganisaties en kwetsbare senioren. In de koude en de regen was dit soms een hele uitdaging.

  • Het was nieuw voor mij omdat ik nog nooit had gewerkt en geen opleiding had in de zorg sector. Het was ook een nieuw land voor mij, met nieuwe ervaringen. Ik moet zeggen dat mijn mentor me veel heeft bijgebracht. Ze heeft me veel geholpen met het Nederlands. Daarnaast was het een groot plezier om samen met haar de senioren in de buurt te ondersteunen. Samen de senioren te ontmoeten. De moed om mensen zomaar aan te spreken op straat, dat was ook nieuw voor mij. Maar Nadia was zo gemotiveerd en had zoveel energie dat ik het snel leerde. – Malika 

  • Zij heeft mij geleerd om op mezelf te vertrouwen, en mensen aan te spreken. In het begin was ik vrij terughoudend, maar later ben ik losgekomen. – Malika

    Successen

    Er werden snel veel organisaties gevonden die bereid waren om deelnemers stage te laten lopen. De stages waren kwalitatief en er was een goede begeleiding vanuit de zorgorganisaties.

    Moeilijkheden
    • De deeltijdse opleiding van 6 maanden vormde een goede start opleiding. Als de opleiding werkelijk kan uitmonden in een job, is er meer tijd nodig om de deelnemers als professionals op te leiden. Meer nog, om een goede samenwerking uit te bouwen met de buurtorganisaties voor de toeleiding en doorverwijzing van ouderen is tijd cruciaal.
    • Door het feit dat de opleiding een VDAB statuut had, moesten de deelnemers een vaste stage aanvaarden. Hierdoor kregen ze niet de kans om in diverse organisaties stage te lopen.
    • Door corona waren sommige stageplekken geannuleerd, bijvoorbeeld in de thuiszorg.

    5

    2 april

    Buurtwerking

    In de buurt van mijn zorgorganisatie lopen nog 3 andere collega’s uit de opleiding stage. Een keer per maand volgen we samen met de mentoren een intervisie van EVA bxl, hierdoor leren we veel van elkaar. Met deze groep organiseren we een soepbedeling. Ik leer mensen aanspreken. De lekkere soep en de grote talenkennis van de groep maakt het contact leggen gemakkelijker. Een buurtbewoonster spreekt ons aan over een senior in de wijk die volledig geïsoleerd leeft en hulp nodig heeft. De week erop gaan mijn mentor en ik bij haar aankloppen. De deur blijft dicht.

    Benieuwd naar hoe de collega’s van Malika contact maken met senioren?
    Bekijk dit filmpje

    Successen
    • De buurt- en zorgorganisaties waren bereid om zorgprofessionals vrij te stellen zodat zij als mentoren de zorgambassadeurs-in-opleiding mee kunnen begeleiden.
    • Door de planning van de stage, één dag per week gedurende de hele opleiding, was er een goede afwisseling tussen de theorie en praktijk. De afstemming tussen beide werd doorheen de opleiding steeds bijgestuurd.
    • De zorgambassadeurs-in-opleiding hadden een goede kennis van het zorgaanbod en van de activiteiten in de buurt. Dit werd gedeeltelijk opgenomen tijdens de opleidingen, zoals het bezoeken van klusjesdiensten, buurtpensioen, verschillende sociale mobiliteitsinitiatieven, dagcentra, … Verder gingen de zorgambassadeurs-in-opleiding in hun buurt op ontdekkingstocht, op zoek naar interessante plekken voor de senioren. Deze kennis werd doorgegeven aan de anderen tijdens de intervisies die werden georganiseerd per buurt.
    Moeilijkheden
    • De buurtstage bood mooie kansen aan de zorgambassadeurs-in-opleiding, maar de stageperiode was te kort om alle aspecten van de rol van connecteur echt te leren kennen. De rol van connecteur ging verder dan hun stage-ervaring. Tijdens de stage werd er voornamelijk gefocust op het onderhouden van relaties met senioren en de link met andere buurtorganisaties. De doorverwijzing en toeleiding van senioren naar diensten was amper aan bod gekomen.
    • Het was niet evident om een goede wisselwerking te vinden tussen hun ervaringen rond de buurtwerking en de kennis vanuit de opleiding.
    • Connecteurs die in de wijk werken of wonen, hebben vaker een link met hun gemeenschap in de wijk. Dit is een sterk beginpunt om buurtgericht aan de slag te gaan. Doordat de zorgambassadeurs-in-opleiding in een VDAB-opleiding zaten, waren zij niet altijd afkomstig uit de wijk waardoor de banden met buurtbewoners vanaf nul opgebouwd moesten worden. Dit maakte het moeilijker.

    6

    3 mei

    Mijn ontmoeting met:

    Irina
    Irina
    Irina
    Irina

    Mijn mentor Nadia geeft niet op. Elke week kloppen we weer aan. Eerst ging de deur op een kier, uiteindelijk zaten we samen met haar in de sofa. Irina draagt telkens dezelfde kleren en haar huis is rommelig. Ze heeft duidelijk nood aan thuiszorg maar wil van hulp niets weten. Door onze wekelijkse bezoeken, krijgt Irina langzaam maar zeker vertrouwen in ons. Uiteindelijk mogen wij voor haar de thuishulp organiseren. Irina stelt veel voorwaarden. De opleiding stopt en zo ook mijn relatie met Irina.

    Ik heb veel geleerd op vlak van communicatie. Om mensen, zeker ouderen, te benaderen, moet je bepaalde communicatietechnieken kennen. Met kinderen is het gemakkelijker. Ouderen zijn vaak in het begin een beetje terughoudend. Ik heb ook geleerd om veel geduld te hebben. – Cultuursensitieve zorgambassadeur-in-opleiding

    Successen

    Door de intervisie tussen de zorgambassadeurs-in-opleiding per buurt konden ervaringen uitgewisseld worden. Dit ondersteunde het contact met de ouderen in de buurt. In de tweede fase werden er specifieke workshops gegeven met als thema’s ‘hoe contact maken’ en ‘hoe effectief luisteren’ om het contact met de senioren te verbeteren.

    Moeilijkheden

    De projectcoördinatie had onvoldoende opvolging voorzien in functie van de buurtwerking in testfase 1. De duo’s liepen wat verloren in de buurt waar ze stage liepen. In de tweede fase was dit goed voorbereid maar strooide corona roet in het eten.

    7

    30 juni

    Hoe heeft de opleiding me veranderd?

    Het is een schone job om thuis te blijven en voor de kinderen te zorgen. Maar de opleiding hielp me om open te bloeien. Ik sta sterker in mijn schoenen en durf anderen aan te spreken. Ik kwam in contact met collega’s en andere mensen, ik leerde nieuwe dingen die ik thuis door op mijn telefoon te kijken niet kon leren. Mijn medecursisten zijn mijn familie geworden. Ik voel me meer thuis. Ik durf nu Nederlands te spreken en ben gemotiveerd om de opleiding verpleegkunde te starten. Ik moet wel nog via een apart leertraject mijn niveau Nederlands verhogen voor ik de opleiding start.

    Hoe heeft de opleiding je veranderd? Bekijk de getuigenissen van de deelnemers.

    • Het heeft mij geleerd om beter georganiseerd te zijn. Het is jammer dat alles verstoord werd door de Covid pandemie. Thuis blijven om voor de kinderen te zorgen, is ook een leuke job. Maar werken helpt ons om open te bloeien. Want je maakt kennis met collega’s, je leert nieuwe dingen die je niet zou leren als je thuis bleef, nieuwe dingen die je niet leert door naar je telefoon te kijken. Je ontmoet nieuwe mensen. Deze vorming heeft me veel bijgebracht, zoals de zin om dingen te doen. – Malika

    • De opleiding heeft mij veranderd. Het heeft me een boost gegeven. Ik heb meer zelfvertrouwen gekregen. – Cultuursensitieve zorgambassadeur-in-opleiding

      Successen
      • Het sociaal netwerk van deelnemers is uitgebreid.
      • Velen gaven aan dat ze veel attenter zijn geworden voor hun omgeving. Ze zijn opmerkzamer en hebben meer vertrouwen in zichzelf om mensen aan te spreken.
      • Er is een versterking van competenties bij de deelnemers. Ze voelen zich sterker, ze hebben meer vertrouwen en hebben goesting om te leren.
      • Het loopbaanperspectief van de deelnemers is duidelijker.
      Moeilijkheden
      • De deelname aan de opleiding was voor alle deelnemers een belangrijke ervaring. Ze leerden nieuwe dingen en versterkten hun kennis en competenties. Toch is het project er te weinig in geslaagd om die drive te behouden en deze verder door te trekken naar vervolgstappen zoals een vervolgopleiding, werk, …
      • In de eerste fase was de opleiding gericht op een niet bestaand beroep. Hierdoor bleven de deelnemers met lege handen achter. In de tweede fase werd de opleiding een oriëntatie opleiding naar zorgberoepen, maar de opstap naar de vervolgopleidingen was te hoog. Er was ook geen directe aansluiting met andere (vervolg)opleidingen omdat de timing niet goed zat. De opleiding stopt rond maart/april, waardoor het moeilijk is om op zo’n moment een andere opleiding te starten. Deelnemers moesten daardoor wachten tot september om een andere opleiding te starten. Het taalniveau van vele deelnemers was te laag om in de bestaande zorgopleidingen te stappen. Hierdoor viel de gecreëerde dynamiek en het ritme weg. Deelnemers vielen hierdoor terug op hun oude leven.

      8

      21 september

      Toekomst

      Ik ben zo blij dat ik de opleiding ‘cultuursensitieve zorgambassadeur’ kon volgen. Ik mis de groep wel, en de structuur die deze opleiding in mijn leven gaf. Jammer genoeg ben ik mijn vervolgopleiding Nederlands nog niet gestart. Door de corona pandemie heb ik veel moeten zorgen voor mijn kinderen. Maar ik wil mijn droom nog niet opgeven. Ooit word ik verpleegster.

      De opleiding heeft wel niet geleid naar werk voor mij omdat de job als cultuursensitieve zorgambassadeur nog niet bestaat.

      • Deze training heeft me geholpen om rond mij te kijken. Ik spreek mensen aan wanneer ik denk dat ze hulp nodig hebben. Het is voor mij een attitude geworden. – Malika

      • Ik heb nu ook mensen in mijn buurt geholpen, zoals ouderen in de wasserettes. Ik had vroeger die moed niet. Ik ga vaak naar de wasserette om de was te doen. Ik heb drie kinderen, dus ik heb veel was. Als ik dan naar de wasserette ging, zag ik de ouderen wel, maar ik had nooit de moed om ze aan te spreken. Door de opleiding, doordat Nadia me altijd een duwtje gaf en zei ‘Ga maar Malika, praat maar met die mensen’, lukte me dat wel. Dus in de wasserette zag ik ze en ging ik ze aanspreken. Ik zei ‘Goeiedag, gaat het? Kan ik u helpen?’. Soms hebben ouderen geen hulp nodig, maar willen ze gewoon praten. En dan ben je daar, praat je met hen en zij vertellen, ze babbelen. Dit is niet makkelijk in het begin. Maar nu heb ik daar geen problemen meer mee. Ik blokkeer niet meer bij ouderen.

        Successen
        • Het job perspectief voor zorgambassadeurs-in-opleiding of connecteurs is in beweging. Er zijn nieuwe beleidsontwikkelingen o.a. door de invloed van corona. Er wordt ingezet op het leggen van bruggen tussen kwetsbare personen en eerstelijns gezondheids- en welzijnsvoorzieningen, zoals bij de volgende beleidsontwikkelingen: Community Health worker (Federale Regering) , Réferent de quartier (GGC – CLSS) , 0,5-lijn-functie (Eerstelijnsgezondheidszorg GGC), …
        • Op politiek vlak worden er middelen vrij gemaakt om buurtgericht te werken. Zo ziet de oorspronkelijke functie die EVA bxl voor ogen had eindelijk het licht onder de naam connecteur.

        • De VDAB lanceerde een oproep waarin dit opleidingsaanbod opgenomen had kunnen worden, namelijk de subsidieoproep LAP (het laagdrempelig aanbod voor Brusselaars).

        • Er is een institutionele beweging in de richtingen van het geleverde werk tijdens het project. Dit geeft hoop dat het project een vervolg krijgt. Zo kan de opgebouwde kennis een duurzame inbedding krijgen. EVA bxl zal de geleerde lessen toepassen in een buurtgericht project dat start in de Helmet wijk met lokale partners en mantelzorgers.

        Heb je vragen?
        Of wil je meer duiding?

        made in josworld
        2021, EVA bxl © Copyright

        Dit project is een initiatief van EVA bxl in samenwerking met diverse welzijns- en zorgorganisaties en opleiding aanbieders: Aksent, Brusselleer, CitiSen, Cosmos, CVO Brussel, Familiehulp, Forum, Gammes, Groep INTRO, I-mens, Kenniscentrum WWZ, Maison BILOBA Huis, Medikuregem, VUB en Zoniënzorg.

        De personages Irina en Malika zijn fictief maar gebaseerd op waargebeurde verhalen van het project. De foto’s zijn getrokken ter illustratie van het verhaal. Nadia werkt effectief als verpleegster bij Medikuregem. Haar verhaallijn zijn een neerslag van waargebeurde feiten tijdens het project.